• GRUPA ORLEN (strona główna)
Dla niedowidzącychRozmiar tekstu: AAA
Czy asfalt jest niebezpieczny?

29-08-2018  

Informacje formalne
Asfalt nie jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna zarówno przez rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP), jak i dyrektywę Rady 67/548/EWG. Jednak ze względu na to, że jego temperatura podczas transportu, magazynowania oraz przetwarzania przekracza 100°C należy przestrzegać określonych zasad bezpieczeństwa.

Transport gorącego asfaltu
Transport asfaltów do klientów w kraju w przeważającej większości realizowany jest cysternami samochodowymi. Na mocy europejskiego porozumienia ADR wymagane jest, aby każdy pojazd przewożący gorący asfalt posiadał odpowiednie oznakowanie, zgodne z Rozporządzeniem CLP. Praca z gorącym asfaltem niesie ze sobą ryzyko poparzenia (nawet bardzo dotkliwego - poparzenia III stopnia). Przy wykonywaniu wszelkich czynności z asfaltem, w szczególności pobieranie próbek, załadunku, czy rozładunku cysterny, należy bezwzględnie stosować środki ochrony indywidualnej.
W przypadku zetknięcia asfaltu z wodą dochodzi do gwałtownej reakcji pienienia asfaltu na skutek bardzo szybkiej zmiany stanu skupienia wody w parę wodną. Przed załadunkiem cysterny należy więc sprawdzić czy w jej wnętrzu nie znajduje się woda, a przed rozładunkiem cysterny należy skontrolować węże czy na pewno są suche. Wnętrze zbiornika na asfalt powinno być zabezpieczone przed dostaniem się wilgoci. Ze względów bezpieczeństwa pusty, zimny zbiornik należy napełniać stopniowo, tak aby umożliwić ewentualnie znajdującej się w nim skroplonej parze wodnej powolne odparowanie. W przeciwnym razie może dojść do gwałtownego wykipienia asfaltu ze zbiornika.

Ochrona osób
Środki ochrony indywidualnej:
•kask ochronny z osłoną twarzy i karku, 
•odzież i obuwie ochronne, 
•rękawice odporne na działanie wysokiej temperatury, uniemożliwiające dostanie się asfaltu do ich wnętrza.  

Postępowanie w przypadku oparzeń
W przypadku oparzenia gorącym asfaltem, należy schładzać miejsce oparzenia bieżącą, zimną wodą przez co najmniej 10 minut. Nie usuwać stwardniałego asfaltu z miejsca oparzenia, w razie konieczności natychmiast wezwać pomoc lekarską.

Magazynowanie asfaltu
Magazynowanie asfaltu powinno odbywać się w temperaturze niższej niż 220°C.  Po pierwsze ze względów bezpieczeństwa - w przypadku przegrzania asfaltu istnieje duże prawdopodobieństwo powstania oparów, które powodują ryzyko pożaru a nawet wybuchu. Należy zaznaczyć, że wg CONCAWE (Conservation Of Clean Air And Water in Europe), na podstawie rozważań strukturalnych i bilansu tlenowego, asfalty nie są uważane za wybuchowe [8]. Ponadto trzeba przypomnieć, że badana temperatura zapłonu w otwartym tyglu Clevelanda dla powszechnie stosowanych asfaltów w Polsce wynosi powyżej 300°C. Kolejnym powodem, dla którego temperatura magazynowania asfaltów powinna być możliwie jak najniższa, są względy technologiczne - wysoka temperatura długotrwale oddziałująca na asfalt powoduje jego nadmierne starzenie i utratę właściwości.

Gaszenie pożaru
Jeżeli dojdzie do pożaru, asfalt należy gasić za pomocą takich środków gaśniczych jak: dwutlenek węgla, proszek gaśniczy, piana gaśnicza, piasek czy rozproszone prądy wodne. Płonącego asfaltu w żadnym wypadku nie należy gasić zwartymi strumieniami wody, gdyż po zetknięciu z gorącym asfaltem może dojść do gwałtownych rozprysków.

Emisje oparów
Ogrzewanie asfaltu powoduje wydzielanie się oparów, które mogą zawierać śladowe ilości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) – drażniących związków, spośród których kilkanaście wykazuje właściwości rakotwórcze. Agencja Ochrony Środowiska USA za najbardziej kancerogenny uznała benzo(a)piren, wówczas gdy jego stężenie w lepiszczu przekracza 50 mg/kg. Badania prowadzone na świecie oraz w Polsce nie wykazały przekroczenia tej normy [3]. Analizy zlecone przez ORLEN Asfalt na polskim asfalcie 35/50 wykazały zawartość benzo(a)pirenu we wszystkich badanych próbkach poniżej 0,5 mg/kg, a sumaryczną zawartość WWA ok. 4,5 mg/kg [1]. Cały proces produkcji jest monitorowany, dlatego wszystkie normy dotyczące prawa, BHP oraz ochrony środowiska są zawsze dotrzymane. Badania naukowe prowadzone w ośrodkach krajowych jak i zagranicznych, wykazują że benzo(a)piren występuje podczas produkcji i przy wbudowaniu  MMA na poziomie od 0,004 µg/m3 do 1,3 µg/m3 [4]. Wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) w środowisku pracy dla WWA oraz benzo(a)pirenu ustalona Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczanych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wynosi 2 µg/m3 [5]. Dodatkowo, Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Rakiem (IARC) przeprowadziła badania na grupie robotników drogowych z Europy, które nie wykazały bezpośredniego związku między pracą z asfaltami a rakiem płuc [6]. Jednak pomimo tego, podczas produkcji i wbudowania należy ograniczać kontakt pracowników z oparami asfaltowymi poprzez utrzymanie temperatur technologicznych na możliwie jak najniższym poziomie, pracę załogi przy dobrej wentylacji, rotację wśród pracowników w obrębie placu budowy oraz stosowanie środków ochrony indywidualnej, zwłaszcza w miejscach o słabej wymianie powietrza [1].
Asfalty są bardzo złożonymi chemicznie substancjami. Jednym z wielu  pierwiastków wchodzących w skład budowy chemicznej asfaltów, jest siarka. Podczas długotrwałego przechowywania lepiszczy w wysokiej temperaturze, jednym z produktów ubocznych reakcji siarki z wodorem może być siarkowodór. W otwartych przestrzeniach siarkowodór nie stanowi zagrożenia dla zdrowa człowieka. Jednak w niewentylowanych zbiornikach może się gromadzić osiągając potencjalnie niebezpieczne stężenie. Zbiorniki na asfalt, po opróżnieniu i przed wejściem pracowników do środka, powinny być specjalnie przygotowane poprzez wcześniejsze obniżenie temperatury, wietrzenie, a następnie pozostawienie pod stałym napływem świeżego powietrza. Bezpośrednio przed przeprowadzeniem czynności konserwacyjnych (nie dłużej niż 1 h przed wejściem pracowników) w zbiornikach powinny być przeprowadzone analizy atmosfery wnętrza na zawartość tlenu oraz potencjalnych stężeń substancji wybuchowych i toksycznych. Pracownicy pracujący w zbiornikach powinni być wyposażeni w odpowiedni sprzęt ochrony indywidualnej. Ze względu na zagrożenie zatrucia siarkowodorem należy również zachować szczególną ostrożność przy tankowaniu asfaltem cystern kolejowych i samochodowych. Pracownicy nie powinni znajdować się bezpośrednio nad włazem, lecz stać w bezpiecznej odległości na dedykowanych podestach. Objawami zatrucia siarkowodorem są podrażnienia oczu, katar, ból głowy, podrażnienie dróg oddechowych, aż do trudności z oddychaniem włącznie. Pierwsza pomoc polega na wyniesieniu poszkodowanej osoby z miejsca zagrożenia na świeże powietrze. W przypadku ustania akcji oddechowej należy bezzwłocznie rozpocząć sztuczne oddychanie i wezwać pomoc medyczną. W przypadku podrażnienia oczu, należy przemywać je dużą ilością wody przez ok. 5 min., jeśli objawy nie ustąpią, należy wezwać pomoc medyczną.

Na zakończenie należy podkreślić, że asfalt w ułożonej nawierzchni wykonanej z mieszanki mineralno-asfaltowej (droga, chodnik, lotnisko) nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia użytkowników oraz dla środowiska naturalnego. Ponadto jako jeden z niewielu materiałów drogowych może być w 100% przetworzony i ponownie wbudowany w drogę.


Bibliografia
[1] Błażejowski K., Wójcik – Wiśniewska M.: Poradnik asfaltowy 2016, Orlen Asfalt sp. z o.o., Płock 2016
[2] Gaweł I., Kalabińska M., Piłat J.: Asfalty drogowe. WKiŁ, Warszawa 2001.
[3] Bahia H.U. et al. Characterization of Modified Asphalt Binders in Superpave Mix Design. National Cooperative Highway Research Program 2001. REPORT 459. ISBN 0-309-06707​-
[4] Pośniak M., Makhniashvili I., Kowalska J. (2000), Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w procesach stosowania asfaltów, „Bezpieczeństwo pracy nauka i praktyka” 7-8/2000, Centralny Instytut Ochrony Pracy
[5] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
[6] https://www.iarc.fr/
[7] http://www.eurobitume.eu/hse
[8] CONCAWE: Chemical Safety Report. Part B. „Bitumen and Oxidized Asphalt”

Słowa kluczowe: asfalt, lepiszcze asfaltowe, BHP.

« powrót

 
 
 

Marki Grupy ORLEN